Twaalf april zou het exact een jaar geleden zijn dat ik en mijn reiskompaan op het zuidelijkste puntje van de bol waren. Maandenlang zwierven we van Mexico-city naar Patagonië om daar uiteindelijk in Puerto Williams, Chili, het einde van de beschaving te vinden. Gevangen door het moment en labiel van de emoties zwoeren we toen binnen een jaar het noordelijkste dorpje te vereren met een bezoek. En aan die belofte moesten we ons houden. Daar heb je immers een dwangneurose voor.
Het was een verlaten zondagochtend toen de bus definitief halt hield in Kopenhagen. Brede straten en somber weer. Van Kopenhagen wist ik niets. Nog wat onwennig, met grote tassen op de rug begonnen we aan een flinke stadswandeling. Een wandeling die heeft mogen duren tot we de eerste worstenkraam zagen. Gelukkig voor ons had de worstenboer zijn kar naast de rondvaartdienst geparkeerd, zodat we een tel later als vadsige Duitsers worst etend door pittoreske haventjes gleden. Veel meer konden we niet doen. De trein naar Stockholm vertrok al over een paar uur.
En wat voor een trein. Een beest van een TGV waarin het bijzonder goed toeven was. Van de schadevergoeding voor een ongeplande overstap deden we ons tegoed aan broodjes rendier, sloten koffie en schreeuwend duur bier. Tot dusverre viel het allemaal nog wel mee. Zuid Amerika was erger.
Net gewend aan deze ongekende luxe, werd in Stockholm het paradijs ontnomen. Een lelijke Duitse trein wachtte op een verlaten perron om de paar onverlaten die nog noordelijker wilden reizen te vervoeren. Twintig uur sukkelen in een gestoffeerde veewagon.
Noorderlingen zijn in het geheel niet stug. Het zijn een soort van vriendelijke reusjes die al wat uit het zuiden komt gretig omarmen. Wel kom je altijd binnen een paar zinnen op de onvermijdelijke eenzaamheid en de onbetaalbare alcohol. Wanneer ik vertel dat ik uit Amsterdam kwam, werd de stadsnaam als een kleine delicatesse over de tong gerold en lispelend herhaald. Het Sodom en Gomorra van de polder had hier in het hoge noorden een haast mythische klank gekregen. 'Amsterdam is toch gratis drugs, beeldschone hoeren en bier uit de kraan?' Te moe om de beeldvorming tegen te gaan, deed ik er nog een schepje bovenop, waarop de gehele coupé plechtig joviaalde nog deze zomer langs te komen. De volgende ochtend denderde we de poolcirkel in. Vanaf nu ging het onchristelijk koud worden.
Narvik, gelegen aan het diepste fjord te wereld, is onmogelijk saai. Voor het eerst in Noorwegen, voor het eerst in de poolcirkel en dan zo'n ontvangst. Niemand op straat en geen aansluitende bus te vinden. We moesten overnachten in dit sneeuwhol. Maar niet voor lang. De volgende ochtend, en die begint voor Noren heel erg vroeg, konden we een bus nemen naar Tromso. "Een heel grote stad...", had een Fin gisteren nog in het hotel gemompeld, "...ik ben er nooit geweest." De man sprak ware woorden. Tromso is inderdaad groot maar net zo bereikbaar als een dorp. Ons hele plan dreigde op de klippen van de busregeling te lopen. Het was 10 april en over een dag moesten we 1200 kilometer opgeschoten zijn. Zelf vond ik het niet eens zo'n probleem. Ik had de poolcirkel gehaald en het beeld van Roald Armundsen, de eerste die de Zuid Pool bedwongen heeft, gezien. Ik vond het zo wel genoeg. En terwijl ik zo wat in een café wat zat te mijmeren over verloren illusies en gevonden waarheden, werd ik aan gesproken door een Kapitein Haddock. De bonkige kerel, die een iets te fragiel pijpje rookte, wilde weten waar we heen gingen. "Nordkapp...", was mijn enigszins ongeloofwaardige antwoord, "...en wel voor morgen." Hoofd schuddend duwde de baard duimen tabak in zijn pijp en richtte zich tenslotte op. "Jullie nemen de boot. De boot van vanmiddag...", brulde hij ons vertrouwelijk toe, "...de Hurtigruten!"
Met het laatste woord nog suizend in mijn oor slofte ik een tel later over de ijzige kade. Vriendelijk groette ik een bebloede visser. "Hurtigruten!" Nou spreek ik geen Noors, en betwijfel ik of hij het sprak, maar de groet maakte iets in hem los. Heftig gebarend vloog hij op ons af, stampte met zijn laars en sloeg op zijn klok. De Hurtigruten bleek een cruiseschip te zijn dat hier vanmiddag aan zou leggen. En inderdaad tegen een uur of twee zagen we een gigantisch schip uit de mist opdoemen. Een drijvend paleis dat ons binnen een dag naar de eindbestemming zou varen.
Bankstellen waren door de lounge gevlogen, liften kapot geklapperd en servies lag overal behalve in de kast. En, mijn God, wat was het koud buiten. Een gevoelstemperatuur van dik onder de min twintig, windkracht elf en overal kniediepe poedersneeuw. Nordkapp bleek afgesloten van de wereld. Zelfs de diehards die op ski-do's over de poolvlakte jagen, zaten nu liever binnen.
Honningsvag werd ons Waterloo. Vast beraden er nog iets van te maken, verzamelden we de relikwieën die we voor de Nordkapp hadden bewaard en begonnen we een geforceerde mini-expeditie. Drie uur lang als volleerde sherpa's door de sneeuw ploegen. Maar het was het waard. Boven op de kaalgestormde berg vonden we een steen van A4-afmeting waaronder de foto's en het dagboek uit Puerto Williams begraven konden worden. Adrenaline spoot door mijn lichaam. Reizigers pur sang! Nu alleen nog maar weg zien te komen.
Donkere wolken pakte zich samen boven het stadje toen we de volgende ochtend weer naar het zuiden voeren. Een andere boot met een andere kapitein en veel, heel veel bejaarde Duitsers. Schitterende uitzichten, adelaars en ijsbergen deden hun best deze trip onvergetelijk te maken. In grote dekstoelen lezen en chillen.
Het ging ons niet lukken. Nooit. Boven dien was het Pasen in Noorwegen en lag alles plat. Van het geld dat we deze nacht hadden uitgespaard door in een pinautomaathok te slapen, kochten we teneergeslagen twee tickets naar Oslo.
'Vliegen is bedriegen' was ooit ons credo toen we als verstokte hippies richting Patagonië reisden. En nu moesten we wel bedriegen. We hadden gefaald. We hadden ons vergist in de Noor die blijkbaar een volle week nodig heeft om Pasen te vieren.
In een uur vlogen we terug naar de beschaving. Oslo, een prachtige stad met het mooiste beeldenpark dat ik ooit zag, het kon me niet echt meer boeien. Ik heb alles gelaten over me heen laten komen. Het reizen was ik verleerd. Bij thuiskomst zou ik mijzelf een volkstuin aanschaffen om nooit meer de stad te hoeven verlaten. Het bord dat ik op het vliegveld had gezien had me van die noodzaak overtuigd. Bij het betreden van de slurf naar het vliegtuigje stond te lezen: 'Avgang...'
