De Tibetaanse wereld

Verre Avonturen

Lang geleden een mysterieus en verborgen rijk, hooggelegen, bestuurd door geestelijken en verscholen achter de hoogste toppen van de wereld. Doelwit van avonturiers en ontdekkingsreizigers, waarvan velen hun ambities met de dood moesten bekopen. En onderwerp van ‘The Great Game’, een geopolitiek schaakspel om macht en invloed dat in de tweede helft van de 19e en de eerste van de 20e eeuw tussen Rusland en het Britse rijk werd gespeeld. Hoewel The Great Game zich in eerste instantie in Afghanistan en Turkmenistan speelde bewoog het spel zich rond de eeuwwisseling naar China, Tibet en Mongolië.

tekst Theo Molenaar

    Naar het dak van de wereld

    Er is boeiende literatuur beschikbaar over de ontdekkingstochten naar Tibet en over The Great Game. Met name ‘Tresspassers on the roof of the World’ en ‘The Great Game’, beiden door Peter Hopkirk, zijn zeer aanbevelenswaardig.

    De eerste die Lhasa bereikte was de Brit Francis Younghusband, die aan het hoofd stond van een militaire expeditie. Onderweg, bij de plaats Guru, richtte hij een ware slachting aan onder een voornamelijk uit monniken bestaande groep Tibetanen. Die groep trok ten strijde met speren en een enkele voorlader en beschermde zich met magische amuletten tegen het net uitgevonden Gatling machinegeweer. De uitkomst was voorspelbaar. Toen Younghusband, na nog wat schermutselingen, in Lhasa aankwam was de Dalai Lama gevlucht naar Mongolië en de inwoners negeerden hem en zijn manschappen compleet.

    Hoewel Tibet tegenwoordig, door de strijd van de Dalai Lama tegen de Chinese bezetting en door films als Kundun en Seven Years in Tibet, bij de meeste mensen niet meer onbekend is, blijft het een gebied met een flinke dosis mystiek. De sfeer van het Tibetaans boeddhisme; gebedsmolens en -vlaggen, enorme toeters, grote trommen, met donker stemgeluid zingende, of eigenlijk meer declamerende monniken. Een sfeer van donkere tempels, dieprode kleuren en onheilspellend geschilderde demonen, maar ook van intens blauwe luchten met ongekende vergezichten en ruige Yaks.

    De Tibetaanse wereld

    Over welk gebied gaat het eigenlijk als we het Tibet hebben? Het deel van China dat de Tibetaanse autonome republiek wordt genoemd, het deel van China dat de Tibetanen claimen, of meer? In de loop der geschiedenis hebben de etnische Tibetanen zich verspreid over het Tibetaanse plateau, een hoogvlakte gelegen tussen het Himalaya gebergte en de Taklamakan woestijn, en over de randen ervan. Naast etniciteit is er een gedeelde religieuze cultuur, die van de Vajrayana (groot voertuig) stroming van het Boeddhisme, ook wel Tantrisch boeddhisme genoemd. Het doel van deze leer is het bereiken van het Boeddhaschap om daarna andere wezens naar verlichting te kunnen leiden. Rituelen vormen een belangrijk onderdeel van deze religie, die zich verder kenmerkt door mystieke en occulte elementen.

    Het tantrisch boeddhisme ontstond in India rond de vierde eeuw na Christus. Vanuit India is het geloof verspreid naar China en Tibet, waar het vermengd werd met elementen uit de lokale ‘Bon’ religie, vooral het pantheon aan goden en demonen, die overigens vaak ook hun pendant hebben in het Hindoeïsme. De legendarische Padmansanbava, ook bekend als Guru Rinpoche (waardevolle leraar) bracht het Boeddhisme naar Bhutan en Ladakh. Behalve door etnische Tibetanen wordt een vorm van deze religie ook aangehangen door de Drukpa’s in Bhutan, de Mongolen en een aantal volken in Nepal.

    Dus waar Tibet voor de meeste mensen gelijk staat aan het gelijknamige deel van China is dat zowel voor wat betreft de historische context als voor wat betreft de cultuur niet helemaal juist. En dat geldt nog minder voor het ervaren van die cultuur. Dat is eigenlijk vaak beter mogelijk buiten de door Chinezen overheerste kern ervan dan erbinnen.

    Attributen van het tantrisch boeddhisme

    Het tantrisch boeddhisme gebruikt zeer veel symboliek, in afbeeldingen en in rituelen. Een aantal attributen zul je ook vaak tegenkomen.

    De dorje of vajra (bliksemschicht) is een ritueel object voor het ontvangen en doorsturen van positieve energie. Het wordt  door een Lama in de rechter hand word gehouden bij rituelen, healings en energetische meditatie. Varja en bel worden veel samen gebruikt in rituelen. Een Varja is een soort scepter, maar het woord kan ook 'diamant' of 'onvernietigbaar' betekenen. 

     

    De gebedsmolen is een metalen cilinder die kloksgewijs rondgedraaid wordt. In de cilinder zitten rollen papier bedrukt of beschreven met spreuken (mantra’s). Door het draaien gaat de spreuk op in de wind. Gebedsmolens zijn er in een uitvoering die wordt meegedragen en rondgedraaid door middel van een eraan bevestigd touw met gewicht of ze zijn vast gemonteerd, vaak langs een kora (bedevaartsroute) rondom een klooster. 

     

    Gebedsvlaggen zijn gekleurde stukken textiel bedrukt met gebeden en mantra’s. Ze worden opgehangen op bergpassen en bij tempels. De wind neemt de spreuken op.

    Een mani-steen is een steen met ingekerfde of geschilderde afbeeldingen of mantra’s, vaak 'om mani padme hum', de meest gereciteerde mantra van het Tibetaans boeddhisme.  Soms plaatsen pelgrims stenen op elkaar bij een heiligdom, klooster of bergpas, waardoor een mani muur ontstaat.

     

    Een chörten is de Tibetaanse variant op de stupa. Ze is meestal wit en heeft de vorm van een omgekeerde klok, geplaatst op een verhoogde, meestal trapsgewijze, onderbouw. Is een chörten het grootste culturele element, tsa tsa's zijn de kleinste. Een tsa-tsa is een offertabletje, gemaakt uit klei, gips en plantaardige draden. Soms worden ze vermengd met de as van een tulku, een reïncarnatie van een verlichte lama.

     

    Het wiel van het leven is een traditionele schildering die de leer van het boeddhisme op een grafische manier weergeeft. Behandeld worden onder meer karma, wedergeboorte, het achtvoudig pad en het Boeddhaschap. In het midden staan de drie mentale vergiften, begeerte, aversie en onwetendheid respectievelijk weergegeven door een haan, een slang en een olifant. De dieren bijten in elkaars staart wat de onderlinge afhankelijkheid symboliseert. Eromheen de zes onderscheiden bestaansrijken, twee godenrijken, het geestenrijk, het mensenrijk, het dierenrijk en het hellerijk. Dat laatste wordt vaak zeer grafisch weergegeven.

     

    Een mandala is een plan, kaart of geometrisch patroon dat de kosmos uitbeeldt. Ze worden geschilderd, maar ook van zandkorrels gemaakt. De gekleurde zandkorrels worden uit holle buisjes stukje voor stukje aan het patroon toegevoegd, een klus die soms weken kan duren. Zandmandala’s worden later ceremonieel vernietigd en aldus aan de natuur teruggegeven.

    Gebieden met een Tibetaanse of nauw verwante cultuur

    Er zijn gebieden in een aantal landen waarin de Tibetaanse, of een verwante cultuur een hoofdrol speelt. Veel van die gebieden bevatten onherbergzame maar vaak prachtig desolate landschappen, er is een culturele kant en er zijn mooie en vriendelijke mensen. Hierna een schets van de belangrijkste gebieden met een Tibetaanse cultuur.     

    De zogeheten Tibetaans autonome republiek.

    Dit is wel het meest bekende en bezochte gebied. Lhasa is de kern van de Tibetaanse cultuur. De Jokhang is de meest heilige tempel, Sera, Ganden en Drepung zijn belangrijke kloosters. En het Potala is een van de indrukwekkendste gebouwen van de wereld. Een bezoek aan dit gebied vereist een aantal aparte vergunningen. En het vereist een tour, hoewel het ook een tour voor twee kan zijn geregeld door een hostel of travel agency. Hoogtepunten zijn, naast Lhasa, plaatsen als Gyantze, Shigatze en Samye met kloosters, stupa’s en monniken, maar zeker niet minder de landschappen. Van Lhasa naar Nepal is een standaard route. Off the beaten track, maar dus minder toeristisch en erg boeiend zijn een bezoek aan Mount Kailash, waar je op grote hoogte een trektocht rond deze heilige berg kunt maken, of een overland trip vanuit Sichuan of Yunnan door het oosten van Tibet naar Lhasa.

    De Tibetaanse provincies Kham en Amdo.

    Bron:wikipedia

    Hoewel geclaimd door de Tibetanen hoorden deze provincies niet tot de politieke invloedssfeer van de Dalai Lama toen de Chinezen binnenvielen. Deze beide provincies zijn respectievelijk ondergebracht binnen de Tibetaanse autonome regio, Sichuan en Yunnan en binnen Qinghai, Sichuan en Gansu. Grote delen zijn een mix van Tibetaanse en Chinese plaatsen. Hoewel in deze gebieden relatief meer vrijheid gold, neemt de laatste jaren neemt ook hier de repressie toe, in antwoord op zelfverbrandingen en onlusten. Maar als toerist kun je hier gewoon vrij reizen, al zijn op bepaalde tijdstippen gebieden afgesloten voor toeristen. Bekende plaatsen zijn Xiahe, waar het Labrang klooster is gevestigd, Langmusi met zjjn fraaie achterland en het Kumbum klooster dat in de buurt van Xining ligt.

    Bhutan

    De religie van Bhutan behoort tot een iets andere stroming dan die in de hiervoor genoemde gebieden. De Drukpa Kagyu stroming de leidende in Bhutan. Het Boeddhisme is de staatsreligie in Bhutan. Religie en traditie hebben nog altijd een grote invloed op het leven in Bhutan, waar televisie pas in 1999 zijn intrede deed. Om hun cultuur te bewaren streeft de regering er naar niet te veel toeristen het land binnen te laten. Om dat te bereiken moet de toerist via een lokale touroperator minimaal 250 dollar per dag inbrengen. Reizen naar Bhutan zijn dus altijd georganiseerd, hoewel het mogelijk is voor een klein gezelschap een eigen reis te organiseren.

    Nepal

    Ook in Nepal, officieel een Hindu koningkrijk, is een deel van de bevolking etnisch Tibetaans, waaronder de bekende Sherpa’s en zijn er gebieden met een Tibetaanse cultuur, zoals Mustang en Upper Dolpo. Het zijn afgelegen gebieden, zodat een bezoek al gauw het karakter van een kleine expeditie of een uitgebreide trekking gaat krijgen. In de hoofdstad Kathmandu zijn een aantal Tibetaanse plekken, waaronder de Swayambhuthath, ook wel bekend als de apentempel en de Bothnat stupa, een aanrader tegen zonsondergang als spiritualiteit het zonlicht lijkt ter verdringen.

    Ladakh

    De Indiase regio Ladakh wordt wel Klein Tibet of Maanland genoemd. De Lhadaki’s volgen dezelfde stroming van het Boeddhisme als de Tibetanen en zijn ook cultureel verwant. Hoewel Ladakh negen eeuwen lang een onafhankelijk koninkrijk was werd het sterk beïnvloed door het Tibetaanse buurland. Ook de architectuur van huizen en kloosters is nauw verwant. De mensen in dit weinig vruchtbare landschap leven van origine van akkerbouw en veeteelt. De landschappen in Ladakh zijn evenals in Tibet adembenemend. Een verschil is dat Ladakh oases kent die als sterk afgebakende intens groene vlekken in het maanlandschap lijken te liggen. Relatief nabij Ladakh ligt Dharamsala, de residentie van de Dalai Lama.

    Sikkim

    De Indiase staat Sikkin was tot 1975 onafhankelijk tot ze er zelf per referendum voor koos deel uit te gaan maken van India. Dat zal ongetwijfeld te maken hebben met het feit dat de Chinese regering Sikkim zag als Chinees grondgebied.

    De officiële taal in Sikkim is Nepalees maar de bevolking bestaat uit verschillende etnische groeperingen. De Bhutia’s, die uit Tibet stammen spreken een Tibetaans dialect, en hun gebruiken en tradities zijn Tibetaans. En hoewel de steden en dorpen qua sfeer en bouwstijl toch overwegend Indiaas zijn bevat het fraaie bergachtige landschap een aantal interessante Tibetaanse kloosters als Rumtek en Pelling. Sikkim wordt vaak gecombineerd met een bezoek aan Bhutan.

    Mongolië

    Mongolië kent al heel lang een Tibetaans boeddhistische traditie. Het was de Mongoolse leider Altan Khan, die de derde Dalai Lama van die titel, die Oceaan van Wijsheid betekent , voorzag. Onder het communisme was religie verboden en zijn bijna alle kloosters verwoest. Sinds 1991 is het beoefenen van een religie in Mongolië weer toegestaan en worden er kloosters herbouwd. Ongeveer 80 procent van de bevolking hangt het Tibetaans boeddhisme aan. Landschappelijk, etnisch en cultureel staat Mongolië wel het verst af van wat als kenmerkend Tibetaans beschouwd wordt. Maar dat maakt een bezoek niet minder interessant.  

     

    Impressie van een ritueel (Bhutan):

     

     

    Verder lezen:

    http://nl.wikipedia.org/wiki/Portaal:Tibetaans_boeddhisme/Religie

     

    Theo schrijft niet alleen reisverhalen. Hij maakt tijdens zijn reizen ook prachtige foto's. Die vind je op zijn website: Pictures.TheoMolenaar.nl


    Inspiratie voor Bhutan

    Verre Avonturen

    Iedereen die veel reist moet het wel eens zijn opgevallen. Zijn de Nederlanders in verre streken relatief oververtegenwoordigd ten opzichte van de meeste andere Europese landen, Belgen zie je vrij weinig. Daarom is het des te opvallender dat er ui

    Lees Meer Door: Theo Molenaar

    Verre Avonturen

    Lang geleden een mysterieus en verborgen rijk, hooggelegen, bestuurd door geestelijken en verscholen achter de hoogste toppen van de wereld. Doelwit van avonturiers en ontdekkingsreizigers, waarvan velen hun ambities met de dood moesten bekopen. E

    Lees Meer Door: Theo Molenaar

    Reisorganisaties Bhutan

    Reizen naar Bhutan

    Prijs: €0 - €10000
    Dagen: 0 - 30

    Rondreizen

    Rondreis Sikkim en Bhutan

    Tijdens deze avontuurlijke rondreis door Sikkim en Bhutan reis je tussen de overweldigende, hoge bergtoppen van de Himalaya. Door de geïsoleerde ligging van deze twee oude koninkrijken is veel van de traditionele boeddhistische cultuur bewaard geble

    Land : Bhutan
    Aanbieder : Sawadee
    prijs vanaf : 3948.00
    Lees Meer

    individuele reis met gids/chauffeur

    Highlights of Bhutan

    In tal van opzichten is het fascinerende koninkrijk Bhutan, gelegen op de hellingen van de Himalaya, uniek te noemen. De geïsoleerde ligging in combinatie met een bewust beleid om westerse invloeden zoveel mogelijk te weren zorgen voor een ware reis

    Land : Bhutan
    Aanbieder : Tenzing
    prijs vanaf : 2250.00
    reisduur : 10
    Lees Meer

    Actieve rondreizen

    Rondreis Bhutan, Sikkim & Darjeeling, 20 dagen

    Bhutan is een van minst ontdekte landen ter wereld. Deze rondreis brengt je van Kolkata, via de zuidelijke Himalaya naar de mooiste plekjes van dit bijzondere koninkrijkje in de bergen.

    Land : Bhutan
    Aanbieder : Djoser
    prijs vanaf : 3295.00
    Lees Meer

    Nieuwe reis

    Groepsreis Sikkim & Bhutan; Verscholen koninkrijken in de Himalaya

    Je trekt door de nog ongerepte Indiase deelstaat Sikkim en bezoekt afgelegen boeddhistische kloosters. De besneeuwde bergtoppen van de Himalaya, de theeplantages en de rijstterrassen vormen een prachtig decor voor onvergetelijke ervaringen! In Bhutan

    Land : BHUTAN
    Aanbieder : Shoestring
    prijs vanaf : 2999.00
    reisduur : 16 dagen / 15 nachten
    Lees Meer

    Wandelen

    Bhutan - Bhutan

    wandelvakantie vanuit goede hotels

    Land : Bhutan
    Aanbieder : SNP
    prijs vanaf : 4460.00
    reisduur : 15 dagen
    Lees Meer

    Rondreizen

    Rondreis Bhutan, Sikkim & Darjeeling, 20 dagen

    Bhutan is een van minst ontdekte landen ter wereld. Deze rondreis brengt je van Calcutta, via de zuidelijke Himalaya naar de mooiste plekjes van dit bijzondere koninkrijkje in de bergen.

    Land : Bhutan
    Aanbieder : Djoser
    prijs vanaf : 3295.00
    reisduur : 20 dagen
    Lees Meer

    Rondreis

    Rondreis Sikkim en Bhutan

    Tijdens deze avontuurlijke rondreis door Sikkim en Bhutan reis je tussen de overweldigende, hoge bergtoppen van de Himalaya. Door de geïsoleerde ligging van deze twee oude koninkrijken is veel van de traditionele boeddhistische cultuur bewaard geble

    Land : Bhutan
    Aanbieder : Baobab
    prijs vanaf : 3598.00
    Lees Meer

    Wandelen

    Bhutan - Bhutan

    wandelvakantie vanuit goede hotels

    Land : Bhutan
    Aanbieder : SNP
    prijs vanaf : 3155.00
    reisduur : 11 dagen
    Lees Meer

    Actieve rondreizen

    Rondreis Bhutan, 13 dagen

    Tijdens deze reis ontdekken we de mooiste plekjes van het 'onbekende' Bhutan. Prachtige valleien en kleurrijke dzongs - kloosterburchten - wisselen elkaar af. Uiteraard brengen we ook een bezoek aan het beroemde Tijgernest.

    Land : Bhutan
    Aanbieder : Djoser
    prijs vanaf : 3095.00
    Lees Meer

    Rondreizen

    Rondreis Bhutan, 13 dagen

    Tijdens deze reis ontdekken we de mooiste plekjes van het 'onbekende' Bhutan. Prachtige valleien en kleurrijke dzongs - kloosterburchten - wisselen elkaar af. Uiteraard brengen we ook een bezoek aan het beroemde Tijgernest.

    Land : Bhutan
    Aanbieder : Djoser
    prijs vanaf : 3095.00
    reisduur : 13 dagen
    Lees Meer

    Pioniersreis

    Rondreis BHUTAN - 22 dagen; Geluk is heel gewoon

    In het ‘Land van de Donderende Draak’ bestaan geen lelijke vergezichten. Je reist tijdens deze Bhutan rondreis door een bergachtig landschap, dat wordt opgeluisterd door monniken in bordeauxrode pijen, gebedsvlaggetjes en boeddhistische monumente

    Land : BHUTAN
    Aanbieder : Koningaap
    prijs vanaf : 5095.00
    reisduur : 22
    Lees Meer

    Reisboeken en gidsen over Bhutan

    Reisgidsen

    Reisgids Pocket Guide Bhutan | Berlitz

    Handzame reisgids over Bhutan. The extraordinary Himalayan kingdom of Bhutan is one of the world's most exciting new travel frontiers, a picture-book-beautiful mountain landscape with a rich Buddhist culture. The only country in the world to me

    Land : Bhutan
    Aanbieder : DeZwerver
    prijs vanaf : 9.95
    Lees Meer

    Wegenkaarten

    Wegenkaart - landkaart 05 (Geografische versie) Tibet - Bhutan - Nepal | Gizi Map

    Natuurkundige overzichtskaart Tibet, Bhutan, Nepal met veel plaatsen en wegen, spoorlijnen en rivieren, hoogten, lengte- en breedtegraden - zeer gedetailleerd schaal. Deze kaart is meer gericht op geografische details, minder op het wegennetwerk, d

    Land : Bhutan
    Aanbieder : DeZwerver
    prijs vanaf : 13.25
    Lees Meer

    Reisgidsen

    Reisgids Bhutan | Odyssey

    Mooie algemene reisgids over het land met veel thematische hoofdstukken. Weinig praktische info, des te meer achtergrondverhalen, reisgids en veel illustraties. Engels.An up-to-date, in-depth introduction to Bhutanese history, culture and ecolog

    Land : Bhutan
    Aanbieder : DeZwerver
    prijs vanaf : 21.95
    Lees Meer

    Reisverhalen

    Reisverhaal Hidden Bhutan - Entering the Kingdom of the Thunder Dragon | Martin Uitz

    In 2006, Time magazine listed the King of Bhutan, Jigme Singye Wangchuk, as one of the 100 'leaders and revolutionaries' who are changing our world today. Yet it was only in the 1960s that the first road linking The Kingdom of the Thunder Dragon wi

    Land : Bhutan
    Aanbieder : DeZwerver
    prijs vanaf : 12.50
    Lees Meer

    Natuurgidsen

    Natuurgids A Naturalist's Guide to the Mammals of India | John Beaufoy

    This easy-to-use identification guide to the 280 mammal species most commonly seen in India is perfect for resident and visitor alike.High quality photographs from India's top nature photographers are accompanied by detailed species descriptions

    Land : Bhutan
    Aanbieder : DeZwerver
    prijs vanaf : 13.95
    Lees Meer

    Reisgidsen

    Reisgids Culture Smart! Bhutan | Kuperard

    De Culture Smart!-gids geeft toeristen en zakenlieden belangrijke informatie met betrekking tot de cultuur van alledag in het land van bestemming. Anders dan in de gebruikelijke reisgidsen wordt de lezer in deze reeks bijgespijkerd op het gebied va

    Land : Bhutan
    Aanbieder : DeZwerver
    prijs vanaf : 10.50
    Lees Meer

    Reisgidsen

    Reisgids Bhutan | Trescher Verlag

    Goede Duitstalige reisgids over Bhutan met veel culturele beschrijvingen. Daarnaast ook aandacht voor praktische zaken als overnachten en rondreizen. Bijzondere duitse uitgever, vaak als eerste een boek over een bepaald gebied of land. Bhutan,

    Land : Bhutan
    Aanbieder : DeZwerver
    prijs vanaf : 23.95
    Lees Meer

    Wegenkaarten

    Wegenkaart - landkaart Bhutan | Reise Know-How Verlag

    Tweetalige kaart (Engels en Duits). Door ingetekende lengte- en breedtegraden is het gebruik van GPS mogelijk. Met hoogtelijnen en uitgebreid wegennetwerk: daarnaast worden ook de afstanden tussen belangrijke plaatsen duidelijk leesbaar weergegeven

    Land : Bhutan
    Aanbieder : DeZwerver
    prijs vanaf : 10.95
    Lees Meer

    Wandelgidsen

    Wandelgids Trekking in Bhutan | Cicerone

    Bijzondere uitgave van deze gerenommeerde wandelgidsen-uitgever: vol met dagtochten en meerdaagse trekkings in dit fascinerende koninkrijk. Praktische informatie als route, zwaarte etc en schetsmatig kaartmateriaal.A guidebook to 22 multi-day tr

    Land : Bhutan
    Aanbieder : DeZwerver
    prijs vanaf : 27.95
    Lees Meer

    Reisgidsen

    Reisgids Bhutan | Lonely Planet

    De perfecte reisgids voor zowel de georganiseerde als de zelfstandige reiziger. Naast een algemene inleiding van het land / streek vol met praktische informatie over hoe je er het beste kunt reizen: slapen, eten, vervoer, excursies ... alles kun je

    Land : Bhutan
    Aanbieder : DeZwerver
    prijs vanaf : 22.50
    Lees Meer
    close

    Wie wil jij inspireren met dit reisverhaal? Deel het snel!

    close

    Wie wil jij inspireren met dit reisverhaal? Deel het snel!